Chromosom na niedzielę – chromosom 12

Chromosom 12 ma ok. 132 mln par zasad, w których ukryte jest około 1400 genów. Około 500 rejonów tego chromosomu wiąże się z ludzkimi chorobami, i jak zwykle kilka przykładów można znaleźć w Wikipedii. Na podstawie porównań między genomami różnych zwierząt można ustalić, jak powstał. Taka rekonstrukcja pozwoliła na ustalenie, że kiedyś w naszej linii rodowej większa część chromosomu 12 stanowiła jeden chromosom z kawałkiem chromosomu 22, natomiast reszta tworzyła jedną całość z pozostałym fragmentem chromosomu 22. Wzajemna translokacja, dzięki której nasze chromosomy zaczęły wyglądać tak, jak teraz, zaszła już po oddzieleniu się naszej linii rodowej od linii rodowej małpiatek. Później chromosom 12 nie podlegał już dużym zmianom, choć i u szympansów, i u goryli można zaobserwować niezależne od siebie inwersje fragmentów.

Ptasie przedszkole

U niektórych ptaków w wychowywaniu młodych biorą udział nie tylko rodzice, ale i pomocnicy. Pomocnicy, jak sama nazwa wskazuje, pomagają rodzicom wykarmić pisklęta. Takie pisklaki powinny więc być większe, ponieważ otrzymują więcej jedzenia, nawet, jeśli rodzice starają się wtedy mniej. Jednak różnica w wadze między ptakami karmionymi tylko przez rodziców i ptakami karmionymi także przez pomocników wcale nie jest taka duża, jakiej można się spodziewać, kiedy weźmie się pod uwagę różnice w ilości zjadanego pożywienia. W Science opublikowano artykuł, który wyjaśnia, dlaczego tak jest, i kto korzysta z takiej sytuacji.

Odpocząć od WordPressa?

Nic prostszego. Według strony Great Firewall of China cała domena jest zbanowana w Chinach. Wystarczy więc wyjechać do Chin. Ale nie tylko.

Podobno zawierająca milion blogów domena wordpress.com została właśnie zbanowana w Turcji. Stoi za tym ten pan, który oskarża kilkanaście blogów na wordpressie (np. ten) o zniesławienie – a blogerzy zarzucają mu poważne przestępstwa. Jego prawnicy żądają, żeby usunąć z domeny wordpress.com wszystkie blogi, które zawierają jego imię, nazwisko lub pseudonim. Pan ten był wspominany – choć w innym kontekście – na blogu Niedowiary i u Tomka Łysakowskiego. U mnie chyba nie.

Co o tym sądzicie?

“Wrogowie rozumu”

Na GoogleVideoo już można obejrzeć nowy film Richarda Dawkinsa pt. “Wrogowie rozumu” (a właściwie jego pierwszą część – druga ma zostać wyświetlona w przyszłym tygodniu obie części). Tym razem Dawkins wojuje z woo – astrologią, uzdrawiaczami aktywującymi 12 nici DNA, homeopatią, itp.

Wikipedyści i polityka…

Godne zaufania źródła są bardzo ważne. I w nauce, i w polityce…

Myślę, więc jem, czyli czym się różnią naczelne

Skoro regulacja ekspresji genów tak bardzo się różni między gatunkami drożdży, ktoś musiał się zainteresować różnicami między człowiekiem a szympansem. Jakie są różnice między sekwencjami i w ilości genów, wspominałam wcześniej. Nad badaniem różnic w regulacji ekspresji genów między szympansami a ludźmi pracuje wiele grup badawczych.

Czym się różnią drożdże?

W Science pojawiła się praca, która dorzuca kolejną cegiełkę do naszej wiedzy na temat tego, czym różnią się między sobą blisko spokrewnione gatunki. Tym razem naukowcy postanowili sprawdzić, czym się różnią różne gatunki drożdży, wybierając do tego Saccharomyces cerevisiae, S. mikatae oraz S. bayanus. Zajęli się genami Ste12 i Tec1, które kodują czynniki transkrypcyjne zaangażowane w regulację ekspresji genów zaangażowanych w koniugację i w powstawanie pseudostrzępek. Jednak tym razem nie szukali międzygatunkowych różnic między nimi, tylko między elementami genomu, do których wiążą się te białka w warunkach skłaniających drożdże do tworzenia pseudostrzępek. Porównali tylko te elementy, które znajdują się w rejonach występujących we wszystkich badanych gatunkach, i podzielili je na trzy grupy – takie, do których badany czynnik transkrypcyjny wiąże się we wszystkich trzech gatunkach, takie, do których wiąże się w dwóch gatunkach, i takie, gdzie wiązanie obserwowano tylko w jednym gatunku.

Immunofilmy

Krążące we krwi przeciwciała rozpoznają antygeny na powierzchni patogenów.

Poniżej filmy o odpowiedzi immunologicznej z komentarzem po angielsku

Pracy naukowej powinno się oddać duszą i ciałem

Carl Zimmer zapytał, czy naukowcy się tatuują. I co? Okazuje się, że prawdziwego naukowca da się rozpoznać nawet na plaży. Niejeden nosi na skórze znak tego, czym się zajmuje – od razu widać, że jest duszą i ciałem oddany swojej pracy.

Więcej zdjęć “naznaczonych nauką” na blogu Carla Zimmera lub w albumie, który założył na Picasa Flickr.

Znów o mleku i ewolucji

Wiele osób zajmuje się szukaniem ludzkich genów, w których widać ślady niedawnej ewolucji. Jednym z nich jest gen LCT kodujący laktazę - enzym rozkładający laktozę, czyli cukier mleczny. Z reguły ssaki piją mleko tylko w niemowlęctwie. Później produkcja laktazy zanika, i tracą umiejętność trawienia mleka. Ludzie są pod tym względem wyjątkowi – w niektórych populacjach ludzkich można spotkać wiele osób, u których ekspresja laktazy nie zanika z wiekiem, dzięki czemu nie muszą rezygnować z białego napoju. Tolerancja laktozy jest rozpowszechniona w północnej Europie (u 90% Skandynawów), ale im dalej na południe, tym rzadziej występuje (w Hiszpanii u ok. 50%). U azjatyckich i afrykańskich populacji nie mających wśród przodków pasterzy jest bardzo rzadka (do 20% w Afryce, mniej, niż 1% w Chinach), ale u afrykańskich ludów pasterskich występuje często (50-90%). Umiejętność produkowania laktazy także w wieku dorosłym związana jest z polimorfizmami w sekwencjach regulujących jej wytwarzanie, jednak nie u wszystkich badanych ludów te zmiany są identyczne. U Europejczyków za tolerancję laktozy odpowiada przede wszystkim zmiana z C na T w pozycji -13910 licząc od miejsca startu transkrypcji genu kodującego laktazę, ale w Afryce można znaleźć także inne polimorfizmy (pisałam o tym tu i tu), które wyewoluowały niezależnie, doprowadzając do takiego samego efektu fenotypowego.

Ogolone dziecko

Geny muszki owocowej Drosophila melanogaster często mają fantazyjne nazwy. Przykładem może być gen shavenbaby (svb) który ostatnio pojawił się na łamach Nature i dorzucił kolejną cegiełkę do wiedzy o tym, jak przebiega ewolucja.

Embrion muszki owocowej podzielony jest na segmenty. Powierzchnia tych segmentów pokryta jest “włoskami” – wypustkami cytoplazmatycznymi zawierającymi aktynę. Niektóre są grube, a niektóre cienkie, w zależności od miejsca, w którym się znajdują. Końcowym ogniwem kaskady białek, które biorą udział w regulacji powstawania obu typów włosków, jest produkt genu svb. Gen ten koduje czynnik transkrypcyjny biorący udział w regulacji ekspresji genów efektorowych, ktorych produkty zaangażowane są bezpośrednio w budowę włosków. Nazwa shavenbaby wzięła się stąd, że jego mutacje u Drosophila melanogaster powodują, że włoski nie powstają, a embriony wyglądają, jakby miały spotkanie z maszynką do golenia.

Rodzice, ryby i wojny genetyczne

W 1974 Robert Trivers zaproponował teorię konfliktu pokoleń, według której między rodzicami i potomstwem występuje konflikt interesów genetycznych. Dotyczy on długości i wielkości inwestycji w danego potomka oraz w jego rodzeństwo. Generalnie rodzicom opłaca się inwestować po równo we wszystkie swoje dzieci, natomiast dzieci walczą o jak największą część rodzicielskich zasobów. Nieco później David Haig zaczął badać konflikt genetyczny między matką a płodem podczas ciąży (niektóre jego prace można znaleźć tu). Według jego koncepcji geny płodu są selekcjonowane pod kątem wyciągnięcia od matki jak najwięcej zasobów, nawet, jeśli przestaje to być korzystne dla organizmu matki, a geny matczyne tak, by temu przeciwdziałać, aby zaoszczędzić zasoby, które można przecież zainwestować w inne dzieci, niekoniecznie z tym samym partnerem. U ssaków podczas ciąży inwestycja matki w pojedynczego potomka jest większa, niż inwestycja ojca, a nie ma gwarancji, że kolejne dzieci będą pochodziły od tego samego partnera/partnerki. Można więc ująć to nieco inaczej – to geny ojcowskie w płodzie będą walczyć z genami matki o zasoby.