Strona główna > biologia, ewolucja, medycyna, nauka > Manipulator albo fatalne zauroczenie

Manipulator albo fatalne zauroczenie

Kwiecień 4, 2007 Dodaj komentarz Go to comments

Toksoplazmoza to choroba wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Toxoplasma gondii występuje u wielu gatunków ptaków i ssaków, ale żywicielem ostatecznym są kotowate, gdzie pasożyt rozmnaża się płciowo. Powstałe wówczas oocysty są wydalane z odchodami i zjadane przypadkowo przez inne zwierzęta, w tym gryzonie. Wtedy pasożyt tworzy cysty w różnych narządach, między innymi w układzie nerwowym. Cykl życiowy pasożyta zamyka się, gdy zakażone zwierzę (szczur lub mysz) zostanie zjedzone przez kota. Ludzie też mogą zarażać się toksoplazmozą (w zależności od kraju ocenia się, że infekcję przebyło 20-80% populacji), choć pasożyt nie przejdzie u nich rozwoju płciowego. Jeśli zakażenie T. gondii wystąpi podczas ciąży, może zostać przeniesione na płód przez łożysko. U 10 % zakażonych płodów występują różne zaburzenia, np. wodogłowie, małogłowie, opóźnienie rozwoju umysłowego, małopłytkowość, a jeśli zakażenie nastąpiło w pierwszym trymestrze, skutkiem może być obumarcie płodu lub poronienie. Ponadto u 1/3 noworodków mogą wystąpić objawy toksoplazmozy wrodzonej, obejmujące uszkodzenia układu nerwowego, kłopoty ze słuchem i z wzrokiem.

W zeszłym roku ukazała się praca, która sugeruje, że przewlekła toksoplazmoza matki może wpływać na płeć noworodka. Ze zmianami stosunku synów do córek łączy się wiele czynników, np. ekspozycja na dioksyny, choć u ludzi nie zaobserwowano jak dotąd bardzo silnych efektów. Jednak wiadomo, że pasożyt wielu bezkręgowców, Wolbachia, ma olbrzymi wpływ na stosunek samców do samic wśród swoich gospodarzy, np. zabijając samce na wczesnych etapach rozwoju czy zmieniając samce w samice przez wpływanie na ich gospodarkę hormonalną. W przypadku toksoplazmozy natomiast wraz ze stężeniem przeciwciał przeciw T. gondii we krwi kobiety wzrasta prawdopodobieństwo urodzenia przez nią chłopca. Niewielki wpływ pasożyta na całościowe proporcje płci wśród noworodków autorzy tłumaczą tym, że efekt ten jest widoczny tylko przy wysokich stężeniach przeciwciał, czyli wiąże się z dość niedawną infekcją. Autorzy pracy sugerują, że Toxoplasma może działać modulując odpowiedź immunologiczną ciężarnej. Na etapie implantacji większe sukcesy odnoszą męskie zygoty, ale reakcja odpornościowa kobiety skierowana przeciw typowo męskim antygenom H-Y powoduje, że część z nich obumiera, przez co proporcje płci wśród noworodków są już bardziej wyrównane. Zatem związana z toksoplazmozą immunosupresja może ułatwiać przetrwanie męskich embrionów. Jednak mechanizm tego działania nie jest znany.

Więcej wiadomo o innej manipulacji T. gondii. Otóż szczury boją się zapachu kota, natomiast u szczurów z infekcją T. gondii ten strach zanika, co więcej wydaje się, że zapach kota je przyciąga. Naukowcy, którzy odkryli to zjawisko, podejrzewają, że w ten sposób pasożyt usiłuje zapewnić sobie dostanie się do kota – swojego żywiciela ostatecznego. Kolejna grupa badaczy zajęła się mechanizmem tego fatalnego zauroczenia. Przy okazji stwierdzili, że działanie pasożyta jest wybiórcze – jedyny lęk, na który wpływa, to ten przed kotami. Okazało się, że cysty w mózgach myszy i szczurów umiejscawiają się głównie w okolicach ciała migdałowatego, o którym wiadomo, że odgrywa rolę w powstawaniu strachu. Jednak jak wpływają na działanie mózgu, i jakim cudem robią to tak wybiórczo, pozostaje zagadką.

Wydaje się, że mechanizmy, które wyewoluowała T. gondii, żeby zmieniać zachowanie szczurów i myszy, działają też u ludzi. Niektóre badania sugerują, że toksoplazmoza wpływa na zachowania i osobowość ludzi, zwiększając agresję u mężczyzn i towarzyskość u kobiet. Inne łączą infekcję tym pasożytem z większą zapadalnością na schizofrenię, za czym przemawia też fakt, że leki antypsychotyczne leczą szczury z toksoplazmozy i likwidują wywołane nią zachowania. Na szczęście jakoś dajemy sobie radę mimo tych manipulacji i mimo powszechności infekcji.

  1. Helblindi
    Kwiecień 5, 2007 o 11:40 am

    Dzięki, bardzo ciekawy wpis.

  2. Kwiecień 6, 2007 o 5:16 pm

    Miggu!
    Z okazji Świąt życzę Ci wszystkiego najlepszego, wspaniałych tekstów, utrzymania poziomu, dużo radości i uśmiechu.

  3. sz
    Styczeń 21, 2008 o 1:03 pm

    a tu jest jeszcze ciekawszy przykład pasożyta-manipulanta: „Pasożyt zmienia mrówki w ‚jagody'”

  1. Kwiecień 20, 2007 o 3:44 pm

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: