Strona główna > biologia, ewolucja, nauka > Bądź jak szympans

Bądź jak szympans

Niedawno w PLOS Biology pojawiły się artykuły o współpracy i zachowaniach altruistycznych wśród szczurów i szympansów. Wcześniejsze obserwacje terenowe sugerowały, że szympansy pomagają sobie wzajemnie. Jednak nie wszyscy interpretowali takie zachowania jako przejawy altruizmu. Niektórzy zwracali uwagę na więzi między szympansami i na niewielkie koszty zachowań altruistycznych.

Niemiecka grupa badawcza postanowiła sprawdzić, jak to jest z tym altruizmem. Przyjrzeli się grupie szympansów, które urodziły się na wolności, ale miały już kontakty z ludźmi, oraz grupie półtorarocznych ludzkich dzieci, oraz ich reakcjom na nieznanego im wcześniej dorosłego. W pierwszym doświadczeniu jeden dorosły wyrywał drugiemu kijek (w wersji dla dzieci długopis), kładł go poza jego zasięgiem, ale w zasięgu szympansa (dziecka) i odchodził. Drugi dorosły usiłował sięgnąć po przedmiot. Szympansy i dzieci podawały mu go w 3/4 przypadków niezależnie od tego, czy dorosły kusił szympansy i dzieci nagrodą (bananem lub zabawką), czy też nie. W drugim eksperymencie układ był podobny, ale podanie przedmiotu wymagało więcej wysiłku – trzeba było wdrapać się na rampę lub pokonać przeszkody. Nagród nie było w ogóle. Także i tym razem szympansy pomagały obcemu człowiekowi równie chętnie, co ludzkie dzieci. W trzecim doświadczeniu naukowcy zbadali, czy szympansy pomagają sobie nawzajem. Drzwi prowadzące do jedzenia zablokowano łańcuchem. Jeden z szympansów miał dostęp do łańcucha i mógł go zwolnić, umożliwiając w ten sposób drugiemu dostanie się do jedzenia. Osiem na dziewięć małp pomogło tej drugiej. Zatem zachowania polegające na niesieniu pomocy nie są cechą tylko i wyłącznie ludzką.

W Science przytoczono wyniki badań, które mają się ukazać w PNAS. Naukowcy z tego samego instytutu postanowili sprawdzić, czy szympansy bywają wredne i złośliwe. Dwa szympansy umieszczono w klatkach, między którymi znajdował się stół z jedzeniem. Jeden z szympansów mógł dosięgnąć jedzenia, a drugi nie, ale za to mógł pociągnąć za sznurek, który powodował, że stół się przewracał, uniemożliwiając pierwszej małpie dosięgnięcie jedzenia. Okazało się, że małpy patrzące na sięgającego po jedzenie towarzysza nie przewracały stołu częściej, niż wtedy, kiedy były same. Naukowcy uznali więc, że powodem ciągnięcia za sznurek mogła być frustracja, ale nie czysta i bezinteresowna zawiść.

Badacze postanowili też sprawdzić, co się dzieje, kiedy szympansowi ukradnie się jedzenie, i jaki będzie wpływ tego, czy zrobi to człowiek, czy drugi szympans. Tym razem między szympansami znów znalazł się stół z jedzeniem, a w klatce jednego z nich sznurek, którego pociągnięciem przewracało się stół. Teraz jednak oba szympansy mogły dosięgnąć jedzenia. Kiedy jeden jadł, drugi mógł zabrać mu tacę z jedzeniem. W drugiej wersji tacę zabierał eksperymentator. Tym razem sytuacja wyglądała inaczej. Kiedy jadł ten ze sznurkiem, a drugi przez ten czas wyrwał mu tacę, w ponad połowie przypadków szympans reagował na kradzież przewracając stół i odcinając złodziejaszkowi dostęp do jedzenia. Jednak kiedy to eksperymentator zabierał tacę i stawiał przed drugą małpą, okradziony zwierzak mścił się na obdarowanym tylko w 20% przypadków. Naukowcy uważają, że oznacza to, iż szympans karał drugiego chętniej wtedy, kiedy widział, że to on dokonał przestępstwa, ale rzadko wyrywał mu jedzenie, jeśli uważał go za niewinnego. Ciekawe, jak tu wypadłyby dzieci?

Obie grupy naukowców mają nadzieję kontynuować badania nad charakterem i moralnością szympansów.

Kategorie:biologia, ewolucja, nauka
  1. Lipiec 20, 2007 o 10:36 pm

    A ja jestem bardziej ciekaw, jak w tych testach wypadliby nasi politycy😉

  2. Lipiec 22, 2007 o 2:31 pm

    Umiejętności współdziałania mniej rozwiniętych naczelnych też są mocno zaskakujące😉

    Tak czy inaczej myślę że koncepcje altruizmu odwzajemnionego i krewniaczego wyjaśniają motywację w tym przypadku😉 Grunt to mieć odwagę uczynić pierwszy krok.

  3. Lipiec 26, 2007 o 2:07 pm

    Ostatni słyszałem coś o grupkach szympansów, które wychodzą na sawanny i posługują się prymitywnymi narzędziami, więc nie dziwie się wynikom tych badań😛

  4. Lipiec 26, 2007 o 2:35 pm

    Rzeczywiście o narzędziach w rękach szympansów ostatnio coraz częściej słychać. O polowaniach z włócznią już sama pisałam, ale było tego trochę więcej.

  5. inhet
    Październik 28, 2007 o 9:47 am

    W każdym razie wydumka etyków ,jakoby jedynie człowiek był zdolny do altruizmu niekrewniaczego, bierze w łeb.
    Szkoda, ze filozofowie czytują tylko filozofów – tu pewnie żaden nie zajrzy

  1. No trackbacks yet.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: